«Ύστερ' από δεκαοχτώ χρόνων αδιάκοπη σχεδόν μελέτη και εργασία στον κλάδο της νεοελληνικής γλωσσολογίας, λαογραφίας και λογοτεχνίας με πονάει κατάκαρδα που είμαι αναγκασμένος χάριν της ασφάλειας και της ελευθερίας της τόσο καταφρονημένης μας επιστήμης να βγάλω στο φως κάτι αχρείες ραδιουργίες που έγειναν εναντίον μου καθώς και εναντίον μερικών άξιων αντιπροσώπων της εδώ και λίγους μήνες.
Σημειώνω πως δεν με κινούν προσωπικά συμφέροντα -γιατί είμαι και εγώ στη μέση δυστυχώς- παρά μόνον ο σκοπός να διαφωτίσω τον κόσμο για το τι μπορεί να τύχη σε κείνους που δουλεύουν τίμια στην αναγεννήση της συγχρόνης Ρωμιοσύνης από μέρους των επίσημών της αρχηγών, κι έτσι να θυμούνται μία μέρα οι σωστοί πρόμαχοι του έθνους, ποιοί είναι οι αληθινοί του φίλοι και ποιοί είναι οι αληθινοί του εχτροί. Γιατί τα ξεγυμνώματα που κάνω εδώ είναι συμπτωματικά για τον τρόπο που πολεμούν οι λεγόμενοι «πατριώτες», δηλ. οι αδιόρθωτοι στενοκέφαλοι απόστολοι της ναρκωτικής Βυζαντινής ιδέας, που πλακώνει σα βρυκόλακας το μυαλό και την καρδία της Ρωμιοσύνης. Ο τι λοιπόν έτυχε σε μας τους ξένους, μπορεί να τύχη και στους ντόπιους και για τούτο ακόμα το νομίζω καθήκόν μου να βγω στο φόρο και να γείνω συνήγορος της σκλαβωμένης ελληνικής ψυχής εναντίον των προδοτών της.
Στην αρχή του περασμένου χρόνου επρόκειτο να γείνη εδώ στη Λειψία ένα σεμινάριο της νεοελληνικής γλώσσας, που το διευθύνει ο γνωστός Ρουμανολόγος κ. Weigand. Μπορεί τώρα μόνον η ιδέα αυτή να ταράξη το «γνήσιο» πατριώτη που τον έμαθαν από μικρό να μισή με βυζαντινό φανατισμό τους άλλους μπαλκανικούς λαούς, ενώ ο ειδήμονας ξέρει πως αυτά είναι βυζασταρούδια της ελληνικής παραμάνας, και πως ο γλωσσολόγος κι' ο λαογράφος μεσ' στον ψυχικό οργανισμό αυτών των λαών βρίσκει ένα σωρό από ελληνικά φαινόμενα που αν τα μάζευε κανείς θ' απόδειχναν θεοφάνερα την πνευματική ηγεμονία της ελληνικής φυλής στη μπαλκανική χερσόνησο και συνάμα θάδιναν άφθονο υλικό στη συγκριτική ψυχολογία. Δε θέλω να κατηγορήσω τους «πατριώτες» που δεν το κατάλαβαν αυτό, αφού μόλις οι επιστήμονες το μισοκατάλαβαν. Τα μέσα μόνο θέλω να βγάλω στο φόρο που έβαλαν σ' ενέργεια για να ματαιώσουν αυτό το εθνικό και συνάμα επιστημονικό σκοπό.
Ο κ. Weigand που κατάλαβε τη σπουδαιότητα της ελληνικής για τη συγκριτική μελέτη των μπαλκανικών γλωσσών αποτάθηκε σ' έναν άξιο και ξακουστό καθηγητή του Ελληνικού Πανεπιστημίου (Νικόλαος Πολίτης), που κατάλαβε και αυτός τη σπουδαιότητα του πράγματος και τον παρακάλεσε να ενεργήση για το ζήτημα. Αφού εγώ είμουνα προωρισμένος να αναλάβω τη διεύθυνση του ελληνικού τμήματος κι' αφού ο καθηγητής εκείνος με γνώριζε καλύτερα από τον κ. Weigand, αλληλογραφούσε μαζί μου και γλήγορα μας βεβαίωσε πως πέτυχε το σχέδιο· ο υπουργός των εξωτερικών δέχτηκε την πρότασή του κ' εψήφισε 5.000 φράγκα το χρόνο για το Ελληνικό Τμήμα του Ρουμανο-βουλγαρικού Ινστιτούτου. Είχε μάλιστα την καλοσύνη να μου στείλη το υπουργικό έγγραφο για να μην έχω αμφιβολίες. Δεν έμενε πιά άλλο από την κύρωσι του εγγράφου από το υπουργικό συμβούλιο, που τρία μέλη του έλειπαν τότε από την Αθήνα. Έτσι του έλεγαν τουλάχιστον στο Υπουργείο, ενώ, καθώς φαίνεται από τα στέρνα, είτανε πρόφαση μόνον.
Αφού περάσαν κάμποσοι μήνες χωρίς να γείνη τίποτε, μολονότι ο φίλος καθηγητής δύο τρεις φορές μου έγραψε πως τον βεβαίωναν πάντο τε πως η υπόθεση θα τελειώση, υποπτεύθηκα πως κάτι τρέχει. Κ' η υποψία μου βεβαιώθηκε γλήγορα· έμαθα έξαφνα από το Βερολίνο πως έγεινε κακή σύσταση εναντίον του καθηγητή Weigand και εναντίον εμένα, από μέσα από την ίδια την Ελληνική Πρεσβεία! Κάποιος κατώρθωσε να πείση τον Πρεσβευτή να επεμβή και να ματαιώση το προδοτικό μας σχέδιο. Αυτός είταν ένας μαθητής του κ. Weigand, που τον εγνώριζα κ' εγώ, μα δυσκολεύθηκα να το πιστέψω, δε μου φάνηκε δυνατόν πως ένας φοιτητής θα ραδιουργούσε τον καθηγητή του. Μολαταύτα έγραψα και στον φίλο μου καθηγητή στην Αθήνα και στον κ. Weigand για όσα άκουσα. Κι' αυτοί δεν το πίστεψαν. Πέρασαν πάλι μήνες και τώρα προλίγου αντάμωσα έναν Έλληνα έμπορο που μένει εδώ και που τον εγνώρισα γι' αξιόπιστο και ειλικρινή νέο. Του είπα κ' εγώ όσα έγειναν και τότε μου διηγήθηκε ολοκλήρη την ιστορία. Είταν παρών σε μία συνεδρίαση του Ελληνικού συλλόγου της Λειψίας που αναγγέλθηκε το ευχάριστο γεγονός πως «η κατά της πατρίδος συνωμοσία» ματαιώθηκε χάρι στις ενέργειες ενός ακάματου πατριώτου του κ. Γ. Σαγιαξή, φοιτητή ελληνόφρονα Κουτσόβλάχου, υποτρόφου της ελληνικής κυβέρνησης και ευνοούμενου του κ. Ραγκαβή.
Καθένας νιώθει ποιο ψευτοπατριωτισμό εκμεταλλεύθηκε ο κύριος αυτός και τι κίντυνος είναι για το έθνος ο πατριωτισμός όταν εννοείται έτσι και πείθεται στις ραδιουργίες του ενός και του άλλου, που κινούνται από προσωπικά συμφέροντα και κάτω από το σκέπασμα της επιστήμης κάνουν πολιτική και κατασκοπεία και ραδιουργούν και καταστρέφουν τα σχέδια ανθρώπων που εργάζονται τίμια για την επιστήμη τους για να καθήσουν αυτοί στη θέση εκείνων που κακοφημίζουν, αδιάφορο αν είναι ικανοί ή όχι.
Ιδού λοιπόν το αξιολύπητο θέαμα· ένας Έλληνας καθηγητής συσταίνει σ' έναν Έλληνα υπουργό να υποστηρίξη ένα επιστημονικό ίδρυμα για χάριν του Ελληνισμού, ο Υπουργός το εύχεται και έπειτα στηριζόμενος σε συκοφαντίες ανευθύνων συμβούλων ανακατεύεται ο επίσημος αντιπρόσωπος του Ελληνικού Κράτους και χαλνάει στο όνομα του ψευτοπατριωτισμού ο τι ο αντιπρόσωπος της επιστήμης και ο υπεύθυνος υπουργος του κράτους υποστήριξαν στο όνομα της επιστήμης και του σωστού πατριωτισμού. Ένα σωρό ανυπεύθυνοι και ένας επίσημος έδωσαν τα χερια κι έκαμαν συνωμοσία εναντίον της επιστήμης! Μπορεί να χτύπησα κ' εγώ φιλολογικά τον κ. Ραγκαβή, μα τόκαμα πάντα φανερά κι όχι με δόλιο τρόπο. Μπορεί να είναι χυδαία η δημοτική, μα όχι βεβαίως τόσο χυδαία καθώς η συμπεριφορά εκείνων των επισημο-ανεύθυνων. Και μπορεί να είναι καθαρώτατη η γλώσσα των κ. Ραγκαβή και Σία, μα τότε να φροντίσουν να διατηρούν και τα χέρια τους καθαρά και να μην τα λερώσουν με την επαφή ανθρώπων που κάθε αξιοπρεπής τους αποφεύγει, όπως ο ασπροντυμένος έναν καπνοκαθαριστή !
Εγώ τουλάχιστον θα φυλάγομαι από εδώ και πέρα να τους πάρω από κοντά τους επίσημους και ανυπεύθυνους καπνοδοκαθαριστές του Ελληνικού Κράτους, όσο κι' αν ήθελα να φορώ μαύρα από τη μεγάλη μου λύπη για τη μαύρη τους ψυχή!
Με όλη μου τη βαθειά απογοήτευση όμως δεν θα πάψω να υπηρετώ τα αληθινά συμφέροντα του Ελληνικού Έθνους όσο μπορώ καλύτερα, αν κι όχι του Ελληνικού έθνους του ενεστώτος, όμως του Ελληνικού Έθνους του μέλλοντος! Ενός μέλλοντος που θα είναι καθαρισμένος από κάθε βυζαντινή μούχλα του νού και της ψυχής! Πότε θα φανή, ποιοί είναι οι σωστοί προδότες και ποιοί οι σωστοί ευργέτες!
Παρατηρώ ακόμη ότι τα παραπάνω «ξεγυμνώματα» έγειναν σύμφωνα με την αρχή του γερμανικού ρητού: με δύο μαρτύρων στόματα βγαίνει παντού η αλήθεια. Κ' οι δύο μάρτυρές μου είναι ο κ. Κ. Χατζόπουλος στο Μόναχο κι' ο κ. Αντωνακάκης στη Λειψία. Αυτοί θα είναι πρόθυμοι, πιστεύω, να επικυρώσουν την αλήθεια των λεγομένων μου σε οποίον τους το ζητήση.
Λειψία – Κόννεβιτς 15 Απρίλη 1908 Dr. Karl Dieterch
Άρθρο του Karl Dieterich στον ΝΟΥΜΑ, φυλ. 294 της 4ης Μαΐου 1908
(διατηρήθηκε η ορθογραφία του κειμένου)
Περισσότερα για τον Σαγιαξή και την υπόθεση μπορείτε να διαβάσετε στο:
Ο Γεώργιος Θ. Σαγιαξής και η αλληλογραφία του με τους Νικόλαο Πολίτη και Στέφανο Δραγούμη (1900-1909)
Ο Καρλ Ντίτεριχ (Karl Dieterich, 1869–1935) ήταν γερμανός βυζαντινολόγος και νεοελληνιστής.
Ο Ντίτεριχ, γόνος εμπόρου από το Βερολίνο, παρακολούθησε μαθήματα νέων ελληνικών από τον Ιωάννη Μητσοτάκη στη Σχολή Ανατολικών Γλωσσών, και στη συνέχεια σπούδασε στο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου συγκριτική γλωσσολογία και σύγχρονες γλώσσες την περίοδο 1890–1895. Έπειτα, κατά τα έτη 1895-1898, μαθήτευσε δίπλα στον Karl Krumbacher στο Μόναχο, σπουδάζοντας την ακόμη νεαρή επιστήμη της μεσαιωνικής και νεοελληνικής φιλολογίας. Το 1898 ανακηρύχτηκε διδάκτωρ με την διατριβή Έρευνες στην ιστορία της ελληνικής γλώσσας από την ελληνιστική περίοδο μέχρι τον 10ο αιώνα (Untersuchungen zur Geschichte der griechischen Sprache von der hellenistischen Zeit bis zum X. Jahrhundert).
Στο Μόναχο ο Ντίτεριχ γνώρισε μέσω του ελληνιστή John Schmitt τον ποιητή Λορέντζο Μαβίλη, και είχε επαφές και με άλλους λογοτέχνες της Γενιάς του 1880 όπως ο Κώστας Πασαγιάννης, ο Αργύρης Εφταλιώτης και ο Γιάννης Καμπύσης. Οι επαφές αυτές έγιναν στενότερες και οι σχέσεις βάθυναν το 1898, όταν ο Ντίτεριχ παρέμεινε επί μακρό χρονικό διάστημα για έρευνα στην Αθήνα, συχνάζοντας στα λογοτεχνικά σαλόνια του Κωστή Παλαμά και της Καλιρρόης Παρρέν.
Μετά την υφηγεσία του στο Πανεπιστήμιο της Λειψίας (1909) εργάστηκε εκεί –στην αρχή ως υφηγητής και από το 1922 ως την συνταξιοδότησή του το 1935 ως έκτακτος καθηγητής με αντικείμενο την Μεσαιωνική και Νεοελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία. Η δραστηριότητά του αυτή διακόπηκε τα έτη 1916–1918, κατά τα οποία ο Ντίτεριχ εργάστηκε πρώτα ως γραμματέας και διευθυντής τομέα στο Ινστιτούτο Βαλκανικών Σπουδών της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης στο Σαράγιεβο, κι ακολούθως ως διερμηνέας στη Σχολή Διερμηνέων στο Βερολίνο. Το 1917 συμμετείχε στην αποστολή διανοουμένων και επιστημόνων με ελληνικά αντικείμενα ενδιαφέροντος, οι οποίοι πήγαν κατά τη διάρκεια του Α΄ΠΠ στο Γκέρλιτς (Görlitz) για γλωσσολογικές, μουσικολογικές και άλλες μελέτες, αξιοποιώντας τη στάθμευση ενός ελληνικού στρατεύματος. Το Επίτομο λεξικό της νεοελληνικής ομιλούμενης και γραπτής γλώσσας (Taschenwörterbuch der neugriechischen Umgangs- und Schriftsprache) εθεωρείτο για καιρό ως έργο αναφοράς και κυκλοφορούσε σε διαρκείς επανεκδώσεις.
Τόσο ως ερευνητής όσο και ως διαμεσολαβητής της νεοελληνικής λογοτεχνίας και γλώσσας ο Ντίτεριχ εκπροσωπούσε σαφώς τις θέσεις των δημοτικιστών όπως και της λογοτεχνικής Γενιάς του 1880, η οποία τασσόταν υπέρ μιας ρεαλιστικής τέχνης, μιας τέχνης προσανατολισμένης στον σύγχρονο ελληνικό λαϊκό πολιτισμό. Στο έργο του Ιστορία της βυζαντινής και νεοελληνικής λογοτεχνίας (1902) ο Ντίτεριχ επιστεγάζει τον αυτοπροσδιορισμό αυτής της γενιάς στην ιστορία της λογοτεχνίας, προβάλλοντας ιδιαίτερα την μέχρι τότε παραγνωρισμένη παράδοση της δημοτικής ποίησης και της επτανησιακής λογοτεχνίας, και αναβαθμίζοντάς τες έτσι έναντι του Αθηναϊκού Ρομαντισμού. Παράλληλα με το επιστημονικό του έργο, ο Ντίτεριχ αφιερώθηκε και ως μεταφραστής στην προώθηση των συγγραφέων της Νέας Αθηναϊκής Σχολής: το 1907 κυκλοφόρησε η συλλογή Griechische Volkserzählungen (Ελληνικά Δημοτικά Διηγήματα) του Ανδρέα Καρκαβίτσα, και γύρω στο 1910 η συλλογή Neugriechiche Erzählungen (Νεοελληνικά διηγήματα) με μεταφράσεις που ο Ντίτεριχ είχε δημοσιεύσει σε διάφορα περιοδικά από το 1890 και ύστερα. Ως το σημαντικότερο προϊόν της μεταφραστικής του δραστηριότητας θεωρείται σήμερα η ανθολογία Neugriechische Lyriker (Νεοέλληνες ποιητές), με εισαγωγή του Γκέρχαρντ Χάουπτμαν (Gerhard Hauptmann), η οποία πρωτοδημοσιεύτηκε το 1928 και επανεκδόθηκε ήδη το 1931 σε αναθεωρημένη μορφή, η οποία αποτελεί «την πρώτη απόπειρα κανονικοποίησης της σύγχρονης ελληνικής ποίησης στη δημοτική για το γερμανικό αναγνωστικό κοινό.» (Μητσού 2010, 243)
Μετάφραση από τα γερμανικά: Αντώνης Οικονόμου
πηγή: https://comdeg.eu