Από τον 19ο αιώνα μέχρι και σήμερα, οι ιστορικοί ανέδειξαν την σημαντική πορεία που διέγραψε το Συρράκο, συμβάλλοντας στην επιβίωση του ελληνικού Γένους.
Περιορισμένη είναι η ιστορική μελέτη του Συρράκου την περίοδο 1920-1950, καθώς παράκμασε οικονομικά και κοινωνικά μετά την ένταξη του στο ελληνικό κράτος.
Στην παρούσα εργασία επιχειρήθηκε να αποτυπωθεί η συλλογική μνήμη του Συρράκου μέσα από την ιστοριογραφία και τον δημόσιο λόγο. Παρουσιάστηκε η ετυμολογία του όρου «Συρράκου» και τα δημογραφικά δεδομένα, ενώ στη συνέχεια οι οικονομικές και κοινωνικές πραγματικότητες του Συρράκου, τόσο την οθωμανική περίοδο, όσο και μετά την ένταξη του στο ελληνικό κράτος. Έπειτα έγινε προσπάθεια να παρουσιασθούν οι ιστοριογραφικές αναφορές του Συρράκου τον 19ο μέχρι και την δεύτερη δεκαετία του 20ου αιώνα, την περίοδο του Μεσοπολέμου μέχρι και το 1980, καθώς και των νεότερων ελληνικών χρόνων. Στο δεύτερο μέρος της εργασίας επιχειρήθηκε να παρουσιαστεί το Συρράκο στον σημερινό δημόσιο λόγο, μέσα από δράσεις των Συρρακιωτών και μέσα από γραπτές και προφορικές αναφορές.
Το Συρράκο ανέπτυξε από τα τέλη του 18ου αιώνα μέχρι τον 19ο αιώνα, ένα εκτεταμένο δίκτυο οικονομικών και κοινωνικών σχέσεων στην βαλκανική χερσόνησο, λόγω της εμπορικής τους δραστηριότητας. Τον νομαδικό αυτό τρόπο ζωής ακολουθούσαν και οι Συρρακιώτες κτηνοτρόφοι. Συνεπώς η ιστοριογραφία του 19ου και του 20ού αιώνα, κατατάσσει το Συρράκο σε μια βλάχικη κοινότητα, καθώς ακολουθούσε έναν νομαδικό τρόπο ζωής, ενώ η ιστοριογραφική μελέτη επικεντρώνεται στον γεωγραφικό προσδιορισμό του τόπου, στα πληθυσμιακά του στοιχεία, στην εθνική ταυτότητα των Συρρακιωτών και στην εθνική τους συνείδηση που προσδιορίζεται μέσα από τον εθνικοαπελευθερωτικό τους αγώνα το 1821, από την καταγωγή και από την γλώσσα τους. Χαρακτηριστική είναι η στροφή της ιστοριογραφικής μελέτης στο δεύτερο μισό του 20ου αιώνα, όπου το Συρράκο μελετάται κατόπιν αγαστής συνεργασίας των ιστορικών, των λαογράφων και των κοινωνιολόγων. Η έρευνα των νεότερων μελετητών για το Συρράκο επικεντρώνεται στην οικονομία του τόπου και στα δημογραφικά του στοιχεία, στις κοινωνικές σχέσεις των Συρρακιωτών, στην πολιτισμική ιστορία, στην τοπικότητα και στην ετερότητα του τόπου.
Στην παρούσα εργασία επιχειρήθηκε να μελετηθεί στα πρώτο μέρος, η ιστοριογραφική εικόνα του Συρράκου, ενώ στο δεύτερο μέρος η μνήμη του Συρράκου στο δημόσιο χώρο, μέσα από γραπτές και προφορικές αναφορές.
Στο πρώτο κεφάλαιο επιχειρήθηκε να παρουσιαστεί η ετυμολογία του όρου «Συρράκο» και τα δημογραφικά στοιχεία του τόπου. Στην συνέχεια παρατίθενται οι οικονομικές και οι κοινωνικές πραγματικότητες του Συρράκου, τόσο στα χρόνια που η Συρρακιώτικη κοινωνία ήταν υποδουλωμένη στον οθωμανικό ζυγό, όσο και στην περίοδο μετά την ένταξη του τόπου στο ελληνικό κράτος.
Στο δεύτερο κεφάλαιο της εργασίας παρατίθενται οι ιστοριογραφικές αναφορές για το Συρράκο. Τον 19ο αιώνα μέχρι και την δεύτερη δεκαετία του 20ού αιώνα, οι απόψεις ιστοριογράφων διακρίνονται στους Ηπειρώτες και μη εθνικούς ιστοριογράφους, καθώς και στους Συρρακιώτες συγγραφείς. Ακολουθούν οι ιστοριογραφικές αναφορές των χρόνων του Μεσοπολέμου μέχρι και την δεκαετία του 1980, οι οποίες είναι αρκετά περιορισμένες, πιθανότατα λόγω της παρακμής, στην οποία βρέθηκε το Συρράκο στις αρχές του 20ού αιώνα και κυρίως μετά την ένταξη του στο ελληνικό κράτος. Παρατίθενται στο τέλος οι απόψεις των νεότερων μελετητών για το Συρράκο, όπου διαφαίνεται η συνεργασία των ιστορικών με τους κοινωνικούς επιστήμονες, ενώ σημαντική είναι και η έρευνα που γίνεται από τοπικούς μελετητές και ιστοριοδίφες.
Στο τρίτο κεφάλαιο παρατίθενται βασικοί ορισμοί της μνήμης και της δημόσιας ιστορίας. Αναλύεται στην πορεία η συλλογική μνήμη του Συρράκου στο δημόσιο χώρο, η οποία γίνεται αντιληπτή μέσα από την δράση των Συνδέσμων Συρρακιωτών της διασποράς. Η εικόνα του Συρράκου στο δημόσιο χώρο διαφαίνεται ακόμη από τις αναφορές των Συρρακιωτών στον Τύπο, στο διαδίκτυο και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Τέλος, παρατίθενται τα συμπεράσματα της παρούσας εργασίας, τα οποία απαντούν στα ερωτήματα που προκύπτουν από την ιστοριογραφική ανάλυση και τον δημόσιο λόγο των απογόνων των Συρρακιωτών. Έγινε προσπάθεια να αποτυπωθεί η εικόνα του Συρράκου, από αναφορές που παρουσιάζονται σε ψηφιακό και έντυπο υλικό, αλλά και μέσα από τον δημόσιο λόγο που εκφέρουν οι Συρρακιώτες στις μέρες μας μέσα από την συλλογική τους δράση, με την ίδρυση Συνδέσμων στις πόλεις όπου εγκαταστάθηκαν οριστικά.
Το Συρράκο: από την ιστοριογραφία στο δημόσιο λόγο
Μπρίκου Γεωργία
Διπλωματική εργασία
Σχολή Ανθρωπιστικών Επιστημών
Π.Μ.Σ. Δημόσια ιστορία
Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο, 2023
Διαβάστε την εργασία παρακάτω ή κατεβάστε τη
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
Περίληψη
Abstract
Εισαγωγή
Κεφάλαιο 1ο: Συρράκο-Οικονομικές και κοινωνικές πραγματικότητες
1.1. Το Συρράκο την οθωμανική περίοδο
1.1.1. Ετυμολογία του όρου «Συρράκο»
1.1.2. Δημογραφικά δεδομένα
1.1.3. Οικονομικές- επαγγελματικές δραστηριότητες
1.2. Το Συρράκο μετά την ένταξη του στο ελληνικό κράτος
1.2.1. Μετακινήσεις- Τόποι εγκατάστασης
1.2.2. Νέες οικονομικές πραγματικότητες
Κεφάλαιο 2ο: Ιστοριογραφική παραγωγή για το Συρράκο
2.1. Απόψεις ιστοριογράφων 19ου-αρχές 20ού αιώνα για το Συρράκο
2.1.1. Εθνική ιστοριογραφία του 19ου έως τη δεύτερη δεκαετία του 20ού αιώνα:
α) Ψαλίδας Αθανάσιος
β) Θεσπρωτός Κοσμάς
γ) Σταγειρίτης Αθανάσιος
δ) Παπαρρηγόπουλος Κωσταντίνος
ε) Αραβαντινός Παναγιώτης
στ) Λαμπρίδης Ιωάννης
ζ) Ζώτος ο Μολοσσός Βασίλειος
η) Λάμπρος Σπυρίδων
θ) Χρηστοβασίλης Χρήστος
2.1.2. Τοπικοί ιστορικοί που εμπνέονται από την εθνική ιστοριογραφία
α) Ζαλοκώστας Γεώργιος
β) Κρυστάλλης Κώστας
2.2. Αναφορές ιστορικών της περιόδου του Μεσοπολέμου μέχρι και τη δεκαετία του 1980 για το Συρράκο
α) Παπακώστας Νίκος
β) Βλάχος Κώστας
γ) Παπαζήσης Δημήτρης
δ) Τζιόβας Παναγιώτης
2.3. Απόψεις ιστορικών και κοινωνικών επιστημόνων από τη περίοδο της Μεταπολίτευσης για το Συρράκο
α) Ψυχογιός Δημήτρης
β) Καυταντζόγλου Ρωξάνη
γ) Δήμας Ηλίας
δ) Αυδίκος Ευάγγελος
ε) Σκουλίδας Ηλίας
2.3.1. Αναφορές τοπικών μελετητών από την περίοδο της Μεταπολίτευσης για το Συρράκο
α) Καρατζένης Δημήτρης
β) Πινδέας Γιάννης
γ) Μουστάκης Γιώργος
δ) Συρρακιώτες συγγραφείς του 21ου αιώνα για το Συρράκο
Κεφάλαιο 3ο: Το Συρράκο στο δημόσιο λόγο
3.1. Η συλλογική μνήμη του Συρράκου στον δημόσιο χώρο
3.2. Η εικόνα του Συρράκου στον Τύπο
3.3. Η εικόνα του Συρράκου στο Διαδίκτυο
3.4.Η προβολή του Συρράκου στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης
3.5. Ένταξη του Συρράκο στην άυλη πολιτιστική κληρονομιά
Συμπεράσματα
Βιβλιογραφία
Vlach from the village Syrrako, near Ioannina in Greece, dressed in Vlach folk costume. In Manaki's atelier in Ioannina. 1900