Το θέμα της παρούσας μεταπτυχιακής έρευνας διαπραγματεύεται την ελληνική εκπαιδευτική πολιτική που ασκήθηκε στους Βλάχους ή Αρωμούνους στην περιοχή της Ημαθίας κυρίως από το 1916 μέχρι και το 1926.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε δύο επίπεδα: τη βιβλιογραφική έρευνα και την έρευνα του αρχειακού υλικού. Πηγή διερεύνησης αποτελούν οι Εκθέσεις των Επιθεωρητών Εκπαίδευσης, οι οποίες αποτελούν επίσημες μαρτυρίες της κρατικής πολιτικής ομογενοποίησης που εφαρμόστηκε στους ξενόφωνους πληθυσμούς της Μακεδονίας και ιδιαίτερα της Ημαθίας, αν λάβουμε υπόψη μας τον σημαντικό ρόλο που έπαιζαν οι Επιθεωρητές στην εκπαιδευτική πολιτική του νεοσυσταθέντος κράτους.
Επιλέχθηκε η μεθοδολογία της ποιοτικής έρευνας, διότι μας ενδιαφέρει η μελέτη των προθέσεων και των στάσεων των πρωταγωνιστών της και όχι η μελέτη των ποσοτικών ή στατιστικών στοιχείων της ερευνώμενης ιστορικής περιόδου. Χρησιμοποιήθηκε η ανάλυση περιεχομένου με μονάδα ανάλυσης το θέμα. Η ανάλυση που επιχειρείται γίνεται σε θεματικές ενότητες που αφορούν στις πλευρές της γλωσσικής διδασκαλίας, όπου κάθε επιμέρους στόχος αποτελεί και μία θεματική ενότητα.
Η έρευνα αποκάλυψε ότι, όπως και για τους υπόλοιπους ξενόφωνους πληθυσμούς, έτσι και για τους Βλαχόφωνους το μάθημα της γλωσσικής διδασκαλίας αποτέλεσε το βασικότερο εργαλείο ομογενοποίησης στα χέρια των εκφραστών της ελληνικής εκπαιδευτικής πολιτικής. Κυρίαρχος σκοπός ο εξελληνισμός και η δημιουργία ελληνικής εθνικής συνείδησης μέσω της χειραγώγησης των Βλαχόφωνων της Ημαθίας κατά τα έτη 1916-1926.
Από τους Μεσαιωνικούς και Βυζαντινούς χρόνους μέχρι το 1769, έτος της πρώτης καταστροφής της Μοσχόπολης και ορόσημο για την έναρξη εξόδων και διασπορών, βλάχικοι νομαδοκτηνοτροφικοί πληθυσμοί επιβίωναν στο νοτιοδυτικό τμήμα της Βαλκανικής και κατά μήκος της ελληνικής χερσονήσου (Κουκούδης 2001). Τον 18ο αιώνα και μετά την καταστροφή της Μοσχόπολης το 1769, οι Αρωμούνοι πρόσφυγες μεταναστεύουν από τα πατρογονικά τους εδάφη και κατακλύζουν την Κεντρική Ευρώπη, τα Βαλκάνια και τον Βόρειο Ελλαδικό χώρο, συμβάλλοντας έτσι στην πληθυσμιακή αύξηση των βλάχικων χωριών της Πίνδου, κυρίως της Σαμαρίνας αλλά και της Αβδέλας, του Περιβολίου και της Σμίξης. Φέρουν μαζί τους τα οικονομικά και πολιτισμικά τους αγαθά και ταυτοχρόνως αναπτύσσουν δυναμικά την ελληνορθόδοξη εκπαίδευσή τους, η οποία χαρακτηρίζεται από την ιδεολογική συγκρότηση της ελληνικής εθνικής συνείδησης και συνοχής μέσα στους επίμαχους και δύσκολους χρόνους της αναζήτησης και κατοχύρωσης της ταυτότητας του Νεοελληνισμού (Κολτσίδας 2001:21).
Τη δεκαετία 1916 – 1926, στην οποία εστιάζει η παρούσα εργασία, μέσα σε έναν χώρο εχθρικό λόγω των προπαγανδιστικών πιέσεων, η εκπαίδευση των Αρωμούνων χαρακτηρίζεται εθνικής σημασίας. Οι εκπαιδευτικές δράσεις των Αρωμούνων έρχονται πολλές φορές να υποκαταστήσουν την ανύπαρκτη επίσημη εκπαιδευτική μέριμνα στον χώρο της Μακεδονίας. Κάτω από αυτή τη διάσταση, η παρουσία της εκπαίδευσης των Αρωμούνων μπορεί να χαρακτηριστεί ως ένας εκπαιδευτικός και εθνικός άθλος οργάνωσης και αντίστασης απέναντι στα εθνικιστικά κινήματα και προπαγανδιστικά ρεύματα της εποχής, κατά την οποία καλλιεργείται η προσπάθεια για τη δημιουργία των εθνικών συνειδήσεων των λαών της ευρύτερης περιοχής (Κολτσίδας 2001:19).
Στην περιοχή της Ημαθίας η διερεύνηση της έκτασης και της δυναμικής της εκπαίδευσης των Βλάχων δεν έχει αποτυπωθεί και δεν έχει σε βάθος μελετηθεί. Συνεπώς οι πληροφορίες που αντλούνται στην μεταπτυχιακή εργασία σχετικά με τη δομή της εκπαίδευσής τους αντλούνται μέσα από μελέτες που έχουν ήδη εκπονηθεί και εντάσσονται στα γενικότερα πλαίσια της κοινωνικής και πολιτισμικής παρουσίας των Βλάχων της Μακεδονίας γενικότερα. Βάση της έρευνας αποτελούν οι Εκθέσεις των Επιθεωρητών Εκπαίδευσης, οι οποίες αναζητήθηκαν στα αρχεία της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης της Περιφέρειας Ημαθίας. Μέσα από την ανάλυση αυτών των Εκθέσεων προσπαθήσαμε να καταγράψουμε τα ιδιαίτερα στοιχεία της συγκρότησης και λειτουργίας της εκπαίδευσης των Βλάχων στις κοινότητες κυρίως του Κάτω Βερμίου (Σελίου) και Ξηρολιβάδου, των μεγαλυτέρων πληθυσμιακά Βλάχικων κοινοτήτων της Ημαθίας καθώς και του Βλαχόφωνου Χωροπανίου του σημερινού Στενήμαχου Νάουσας, που κατοικούνταν από Αρβανιτόβλαχους.
Η Ελληνική γλωσσική πολιτική στους Βλαχόφωνους πληθυσμούς, όπως εκφράστηκε στις Εκθέσεις των Επιθεωρητών Εκπαίδευσης, της Περιφέρειας Ημαθίας κατά τα έτη 1916 έως 1926
Πιτούλια Αναστασία
Διπλωματική εργασία
Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας, Παιδαγωγική Σχολή, Τμήμα Νηπιαγωγών
Διαβάστε την εργασία παρακάτω ή κατεβάστε τη
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
ΠΕΡΙΛΗΨΗ
ABSTRACT
ΠΡΟΛΟΓΟΣ
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Α’ ΜΕΡΟΣ: ΑΠΟΣΑΦΗΝΙΣΗ ΕΝΝΟΙΩΝ - ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο:ΑΡΩΜΟΥΝΟΙ - ΒΛΑΧΟΙ
1.1. Ονομασία και καταγωγή
1.2. Γλώσσα
1.3. Η Ελληνικότητα των Βλάχων
1.4. Το Κουτσοβλαχικό Ζήτημα
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο: ΒΕΡΓΙΑΝΟΙ ΒΛΑΧΟΙ .21
2.1. Τα βλαχοχώρια της περιοχής της Βέροιας
2.2. Αιτίες ξεριζωμού από την κοιτίδα, περιπλάνηση και τελική εγκατάσταση
2.3. Η Βέροια οικονομικό κέντρο των Βλάχων
2.4. Η γλώσσα των Βεργιάνων Βλάχων
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο: ΡΟΥΜΑΝΙΚΗ ΠΡΟΠΑΓΑΝΔΑ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ
3.1. Ρουμάνικη Προπαγάνδα
3.2. Η ρουμάνικη προπαγάνδα στους Βεργιάνους Βλάχους
3.3. Η Εξωτερική πολιτική της Ελλάδας πριν τη Συνθήκη του Βουκουρεστίου
3.4. Η Συνθήκη του Βουκουρεστίου και οι συνέπειές της στους Βεργιάνους Βλάχους
3.5. Η ρουμάνικη προπαγάνδα στο Κάτω Βέρμιο (Σέλι) και το Ξηρολίβαδο και η ίδρυση ρουμάνικων σχολείων
3.6. Τα ελληνικά σχολεία του Σελίου και του Ξηρολιβάδου
3.7. Η μετανάστευση των Βεργιάνων Βλάχων
Β’ ΜΕΡΟΣ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΗΓΩΝ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ
1.1 Γλωσσική ετερότητα και πολιτική της ομογενοποίησης
1.2. Ρουμάνικη Εκπαιδευτική Πολιτική
1.3. Ελληνική εκπαιδευτική πολιτική και εθνική ταυτότητα
1.4. Η εκπαιδευτική κατάσταση στην Μακεδονία στις αρχές του 20ου αιώνα
1.5. Ο Θεσμός του σχολικού Επιθεωρητή
1.6. Η Εφορεία Ελληνικών Εκπαιδευτηρίων Βέροιας
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο: ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ, ΣΚΟΠΟΣ ΚΑΙ ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΣΤΟΧΟΙ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο: ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΕΚΘΕΣΕΩΝ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΤΗΣ ΗΜΑΘΙΑΣ
3.1. Γλωσσική διδασκαλία
3.2. Το Διδακτικό προσωπικό: ο σύνθετος και ιδιαίτερος ρόλος τους
3.3. Μαθητικό δυναμικό
3.4. Διδακτήρια - Εποπτικά μέσα
3.5. Η ρουμάνικη προπαγάνδα μέσα από τα μάτια των Επιθεωρητών
3.6. Η στάση των Επιθεωρητών έναντι των βλαχόφωνων πληθυσμών
3.7. Η στάση της τοπικής κοινωνίας της Βέροιας και της εκκλησίας
3.8. Η στάση των Βλαχόφωνων πληθυσμών απέναντι στους εκπαιδευτικούς
3.9. Οι προτάσεις - συστάσεις των Επιθεωρητών προς την Ηγεσία της Εκπαίδευσης
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
ΠΗΓΕΣ
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ