Το Χειμάδι, παλιότερα γνωστό ως Σουφλάρ και Σουφλάρι, δεν είναι απλώς ένας οικισμός της δημοτικής ενότητας Νέσσωνος στον Δήμο Τεμπών, είναι ένας τόπος που κουβαλά τη σιωπηλή αξιοπρέπεια της βλάχικης ζωής, της νομαδικής διαδρομής και της μόνιμης εγκατάστασης.
Χτισμένο σε υψόμετρο περίπου 96 μέτρων, μέσα στη χαμηλή παραλίμνια ζώνη της βορειοανατολικής Λάρισας, το χωριό απλώνεται ήσυχα στον θεσσαλικό κάμπο, σαν να αφουγκράζεται ακόμη τα νερά, τα κοπάδια και τα παλιά περάσματα. Με λίγες εκατοντάδες κατοίκους όλοι βλαχόφωνοι, με κοινή καταγωγή από το Περιβόλι Γρεβενών, γεγονός που σφράγισε ανεξίτηλα την πολιτιστική του ταυτότητα.
Η μόνιμη εγκατάσταση των Βλάχων στο Χειμάδι ήρθε μετά την απελευθέρωση της Θεσσαλίας το 1881, όταν οι έως τότε Τούρκοι κάτοικοι αποχώρησαν από την περιοχή. Ωστόσο, η παρουσία των Περιβολιωτών Βλάχων είχε ήδη ξεκινήσει νωρίτερα, μέσα από έναν μακρύ κύκλο εποχικών μετακινήσεων. Από τα μέσα του 19ου αιώνα, οι οικογένειες αυτές άρχισαν να αλλάζουν τον τρόπο ζωής τους, καθώς η συνεχής αύξηση της κτηνοτροφίας, το δύσβατο του Περιβολίου και η έλλειψη βοσκήσιμων εκτάσεων ανάγκασαν τους κατοίκους του να χωριστούν. Έτσι, άλλοι συνέχιζαν να ανεβαίνουν στο Περιβόλι και άλλοι αναζητούσαν θερινή διαμονή αλλού, ώσπου γύρω στο 1870 μια μεγάλη ομάδα επέλεξε το όρος Γκαλισίτσα, στην περιοχή της Αχρίδας, ως μόνιμο θερινό προορισμό.
Στη Γκαλισίτσα, οι Περιβολιώτες έστησαν δύο οικισμούς από ξύλινες καλύβες, το Άνω και το Κάτω Ιστόκ, με τις εκκλησίες της Αγίας Παρασκευής και της Παναγίας να δεσπόζουν ως πνευματικά σημεία αναφοράς. Εκεί έζησαν μέχρι το 1925, όταν πολιτικές πιέσεις, βαριά φορολογία, εθνικοί εξαναγκασμοί, αλλά και ληστείες και απαγωγές από αλβανικές ομάδες, τους ανάγκασαν να εγκαταλείψουν οριστικά την περιοχή. Κάποιες οικογένειες επέστρεψαν στο Περιβόλι, άλλες συνέχισαν τις θερινές μετακινήσεις τους σε ορεινές περιοχές της Δυτικής Μακεδονίας Κρυσταλλοπηγή, Πισοδέρι, Ανταρτικό, Ποντοκώμη έως και τη δεκαετία του 1950, όταν η γεωργία άρχισε να κυριαρχεί και οι εποχικές εξορμήσεις στα βουνά σταμάτησαν για τις περισσότερες οικογένειες του Χειμαδίου.
Ο τόπος αυτός, ωστόσο, δεν κουβαλά μόνο νεότερη ιστορία. Γύρω από το χωριό έχουν εντοπιστεί τρεις έως τέσσερις θέσεις προϊστορικής κατοίκησης της 6ης και 5ης χιλιετίας π.Χ., μαρτυρώντας ότι η γη αυτή φιλοξενεί ανθρώπινη παρουσία εδώ και χιλιάδες χρόνια. Λίγο πιο πέρα, στα χωράφια του γειτονικού Καλοχωρίου προς το Ελευθέριο, επιγραφές των ελληνιστικών χρόνων φανερώνουν τη λατρεία της Αρτέμιδος Θροσίας, προστάτιδας της γέννας, και του Ηρακλή μια αδιάκοπη συνέχεια ζωής, μόχθου και πίστης.
Το Χειμάδι διατήρησε ζωντανά τα ήθη και τα έθιμα των Βλάχων. Η ηπειρώτικη και βλάχικη μουσική συνοδεύει ακόμη τις χαρές και τις λύπες, ενώ οι Απόκριες αποτελούν κορυφαία στιγμή του χωριού. Το πατροπαράδοτο μπουρανί μαγειρεύεται, ο Βλάχικος γάμος αναβιώνει και την Κυριακή της Αποκριάς ανάβει η φωτιά που σηματοδοτεί το τέλος του χειμώνα και την αναγέννηση της φύσης. Ιδιαίτερη θέση κατέχουν και τα πανηγύρια του Αγίου Γεωργίου και του Προφήτη Ηλία, με τον Άγιο Γεώργιο να αποτελεί τον προστάτη του χωριού. Η εκκλησία του πανηγυρίζει στις 23 Απριλίου, ενώ στο ξωκλήσι του Προφήτη Ηλία πάνω στον λόφο, συρρέουν προσκυνητές κάθε Ιούλιο.
Στην πλατεία του χωριού δεσπόζει το Ηρώο με τα ονόματα των νεκρών, σιωπηλός φύλακας της συλλογικής μνήμης. Εκεί όπου κάποτε υπήρχαν μεγάλες μουριές σκιά και ανάπαυση για γενιές σήμερα απομένει η ανάμνηση. Το Χειμάδι διαθέτει αγροτικό ιατρείο, αγροτικό συνεταιρισμό, μορφωτικό σύλλογο και την ποδοσφαιρική ομάδα Ολυμπιακός Χειμαδίου, με αξιόλογη παρουσία στα τοπικά πρωταθλήματα. Οι κάτοικοι, φίλεργοι και φιλοπρόοδοι, διακρίθηκαν στον επιχειρηματικό τομέα, στις επιστήμες, στα γράμματα και στην πολιτική, τροφοδοτώντας την ευρύτερη περιοχή με ανθρώπους του πνεύματος και της δράσης.
Ξεχωριστή θέση κατέχει το παλιό Δημοτικό Σχολείο, σήμερα ανενεργό λόγω του δημογραφικού προβλήματος. Αποτελείται από δύο λιτά, συμμετρικά κτίρια και από το 1981 έχει κηρυχθεί ιστορικό διατηρητέο μνημείο, ως χαρακτηριστικό δείγμα πρώιμης νεοκλασικής αρχιτεκτονικής και ως μέρος της μεγάλης εκπαιδευτικής κληρονομιάς του Ανδρέα Συγγρού. Στους χώρους του στεγάζεται πλέον ο Μορφωτικός Εκπολιτιστικός Σύλλογος Χειμαδίου, με μόνιμες εκθέσεις υφαντικής τέχνης και παλιών φωτογραφιών πρόσωπα και στιγμές που δεν υπάρχουν πια, αλλά συνεχίζουν να μιλούν.
Το Χειμάδι σήμερα είναι ένας τόπος ήσυχος αλλά βαθιά φορτισμένος. Ένας τόπος που έμαθε να ζει ανάμεσα στο χειμώνα και στο καλοκαίρι, στη στάνη και στο χωράφι, στο παρελθόν και στο παρόν. Δεν φωνάζει την ιστορία του τη ψιθυρίζει. Και όποιος σταθεί να την ακούσει, θα καταλάβει πως εδώ η μνήμη δεν χάθηκε απλώς άλλαξε μορφή.
πηγή: https://www.facebook.com
