Μάιος μήνας με τα δέντρα καταπράσινα στην ΙεροπηγήΤο σημερινό χωριό Ιεροπηγή βρίσκεται χτισμένο στο βορειοδυτικό τμήμα του βουνού Όρλοβο (Μαλιμάδι) σε υψόμετρο 1080 μ., σε απόσταση 25 χλμ. από τη πόλη της Καστοριάς και μόλις 4 χλμ. από τα Ελληνοαλβανικά σύνορα. Είναι χτισμένο αμφιθεατρικά σε πλαγιά του βουνού Μαλιμάδι με θέα το Γράμμο, το Μοράβα και τον κάμπο της επαρχίας Δεβόλεως Κορυτσάς Αλβανίας.
Το χωριό χτίστηκε στα ερείπια του παλιού οικισμού "Κοστενέτσι". Σύμφωνα με το Γεώργιο Μόδη στο έργο του " Ο Μακεδονικός αγώνας και η νεότερη Ιστορία της Μακεδονίας " (1967) ο οικισμός Κοστενέτσι ιδρύθηκε από Βλαχόφωνους της Β. Ηπείρου -έφθασαν στην περιοχή στις αρχές του 17ου αιώνα κατατρεγμένοι από Τουρκαρβανίτες- και από ντόπιους της περιοχής. Στη συνέχεια συγχωνεύθηκαν με τους ντόπιους και αφομοιώθηκαν με αποτέλεσμα να απολέσουν τη Βλάχικη γλώσσα και να υιοθετήσουν το ιδίωμα των Σλαβοφώνων. Απόδειξη για τη βλάχικη καταγωγή των σλαβόφωνων κατοίκων του Κοστενετσίου είναι η παράδοση (σύμφωνα με μαρτυρία παλαιού κατοίκου) δημιουργίας του χωριού μετά την εύρεση της εικόνας της Αγίας Παρασκευής εντός σπηλαίου.

Η Σαμαρίνα απο τα ΜουτσάλιαΑνάμεσα από βουνοκορφές με πυκνά δάση, κελαριστά ποτάμια με θρυλικά γεφύρια και γραφικά ιστορικά εκκλησάκια, βρίσκονται τα πέντε Βλαχοχώρια του νομού Γρεβενών: Σαμαρίνα, Σμίξη, Αβδέλλα, Περιβόλι και Κρανιά. H περιήγησή σας στα μοναδικής ομορφιάς τοπία που τα κλείνουν στην αγκαλιά τους αποτελεί αληθινή εμπειρία.
Τα Βλαχοχώρια των Γρεβενών, είναι ο προορισμός που μέχρι στιγμής έχει ''ανακαλυφθεί'' από λίγους, κυρίως εκείνους που επιλέγουν το χιονοδρομικό κέντρο της Βασιλίτσας, για χειμερινά σπορ. Πέρα όμως από τα ανεπανάληπτα τοπία στην αγκαλιά των βουνών της Πίνδου στα πυκνά δάση από κωνοφόρα, οξιές, σφενδάμια, φτελιές, φλαμουριές, λεύκες, μαυρόπευκα, βελανιδιές και ρομπόλα, αλλά και τις βρύσες με τα τρεχούμενα νερά που ξεδιψούν οι περαστικοί ταξιδιώτες, τα Βλαχοχώρια έχουν γράψει πολλές σελίδες ιστορίας αγώνων και προσφοράς, ενώ ιστορικά μνημεία που μαρτυρούν τον σημαντικό πολιτισμό των Βλάχων που αναπτύχθηκε εκεί, περιμένουν την αξιοποίηση τους.

Η βλάχικη φορεσιά του νομού ΣερρώνΤις τελευταίες δεκαετίες του 16ου αιώνα, σύμφωνα με την παράδοση, εγκαταστάθηκαν οι Βλάχοι στην περιοχή του Ν. Σερρών.
Η καταστροφή μεγάλων αστικών κέντρων που ανθούσαν στην ευρύτερη περιοχή της Πίνδου, όπως Αβδέλλα Γρεβενών, Βωβούσα, Γράμμουστα, Μοσχόπολη, Β. Ηπείρου, Νυμφαίο Φλώρινας, από "ληστρικές ομάδες Τουρκαλβανών", αλλά και λίγο αργότερα οι" θηριωδίες του Αλή Πασά (Ι790-1820) ανάγκασαν πολλούς βλάχους να μεταναστεύσουν ανατολικότερα, για να επιζήσουν. Βλάχοι κτηνοτρόφοι εγκαταστάθηκαν στο Χιονοχώρι, Ν. Πετρίτσι, Πορρόϊα, Σιδηρόκαστρο, Ροδολίβος, Πρώτη, ενώ οι έμποροι στις Σέρρες, στην Ηράκλεια, στην Νιγρίτα όπου ενσωματώθηκαν με την ντόπια αστική τάξη.
Η βλάχικη γυναικεία φορεσιά λέγεται από υπερήλικες βλάχες γυναίκες, ότι ήταν η φορεσιά της Γράμμουστας Καστοριάς οι κάτοικοι της οποίας διασκορπίστηκαν στην Αν. Μακεδονία και Βουλγαρία, φέροντας μαζί τους μία χειροποίητη μάλλινη πανέμορφη φορεσιά η οποία λόγω της ομορφιάς της υιοθετήθηκε από γυναίκες και άλλων βλαχόφωνων περιοχών.

ΤζουμαγιάΌταν σβήνει ένα τοπωνύμιο με ιστορία 3-4 αιώνων γινόμαστε φτωχότεροι"
Xωριά και νησί με το όνομά Ηράκλεια υπάρχουν….σε Ελλάδα κι όχι μόνο….. μια που κατά την μυθολογία ο Ηρακλής εκτός από ημίθεος ήταν και καρπερός, αλλά μπερμπάντης… και γυναικάς ..σαν το πατέρα του τον Δία!!! Ηράκλειες λοιπόν ανά την τότε γνωστή επικράτεια με ομφαλό τους Δελφούς πάμπολλες…κραταιές και με ιστορία… που τις αναφέρουν κι ο Ησίοδος, ο Ηρόδοτος αλλά και οι Θουκυδίδης κι άλλοι στην αρχαιότητα.
Για την δική μας Ηράκλεια, η ιστορία αναφέρει πως «βρισκόταν ανατολικά του Στρυμόνα (ετεροθαλή αδελφού του Ηρακλή που ζήλευε ότι έκανε ο Ήρωας), κι άνηκε διοικητικά στην Θράκη, μια που το ποτάμι χώριζε – καλώς ή κακώς τις δυο αυτές περιοχές. Στην περιοχή αυτή ζούσαν λοιπόν Θρακικά φύλλα, Σύντοι και Συριπέονες. Η περιοχή το καλοκαίρι ήταν ένα έλος , κι ο ποταμός μπαίνοντας από τα στενά του Ρούπελ μ’ όλη του την χαρά πλημμύριζε τον κάμπο…και φυσικά και την πόλη που έως και τον 14 αιώνα αναφέρεται στα κατάστιχα της μητρόπολης Θεσσαλονίκης μια και που ο Επίσκοπος Ηράκλειας Άνηκε διοικητικά στην Αυτή μητρόπολη, (είχε πλούτο βλέπετε και τότε κι όλοι την διεκδικούσαν).

Σελίδα 200 από 215