Συρράκο, 15 Αυγούστου 1930. Αρχείο Κ. Μπίτσιου

Slider

Βιβλιοπαρουσιάσεις

Βλαχόφωνα και Ελληνόφωνα τραγούδια της περιοχής Βορείου Πίνδου

Βλαχόφωνα και Ελληνόφωνα τραγούδια της περιοχής Βορείου Πίνδου, Αθηνά Ν. Κατσανεβάκη

Το βιβλίο αυτό παρουσιάζει μία διεπιστημονική προσέγγιση του μουσικού πολιτισμού της Δυτικής Ελλάδας αρχίζοντας από την κεντρική της ζώνη, την οροσειρά της Πίνδου και συνεχίζοντας στις δύο πλαγιές της: την Ήπειρο και την Δυτική Μακεδονία. Συνδυάζει διαφορετικά πεδία έρευνας: Ιστορία και Μουσική Αρχαιολογία με Εθνομουσικολογία, αλλά ακόμη συνδυάζει γνώση και αναζητά επιστημονική συμβουλή από πολλά άλλα διαφορετικά πεδία έρευνας όπως την γλωσσολογία, την λαογραφική έρευνα, την Βυζαντινή μουσικολογία και την κοινωνική ανθρωπολογία με τρόπο τέτοιο ώστε να παρουσιάσει μία σφαιρική εικόνα αυτού του πολιτισμού και να δοκιμάσει την ορθότητα των συμπερασμάτων που αποκτήθηκαν μέσα σε αυτά τα δύο κύρια πεδία έρευνας: την Εθνομουσικολογία και την Ιστορική έρευνα.
Ξεδιπλώνοντας ένα εκτεταμένο μουσικό σύστημα με την μουσική του διαλεκτολογία σε μία εκτεταμένη περιοχή των Νοτιο-Δυτικών Βαλκανίων η έρευνα αυτή κατέληξε στο να αποκαλύψει άγνωστες μουσικές φόρμες και νομοτέλειες που παρουσίασαν ένα ενδιαφέρον ιδιαίτερο ως ερμηνευτικά εργαλεία σε σχέση με το μουσικό παρελθόν της περιοχής αυτής. Τα μουσικά πολιτισμικά επίπεδα που εντοπίστηκαν στις διαφορετικές αλλά βαθιά συσχετιζόμενες εθνοτικές ομάδες φέρνουν στην επιφάνεια ερωτηματικά σχετικά με τις «κανονικές» και γενικά αποδεκτές απόψεις σχετικά με την διγλωσσία, την εθνοτική (ethnic) ή εθνική με την έννοια του ευρωπαϊκού national, ή με άλλους τρόπους προσδιοριζόμενη ταυτότητα, το ζήτημα της οριακότητας (marginality), το ζήτημα του μειονοτισμού (minoritism) και της εθνικής ομοιογένειας - ομογενοποίησης, την διαεθνική έρευνα όπως επίσης την διασυνοριακή ανάλυση. Ακόμη αναδύει ερωτήματα και παρουσιάζει ως πλέον απαραίτητη την εκτεταμένη Ιστορική έρευνα μαζί με την εκτεταμένη συστηματική επιτόπια έρευνα για την επανεξέταση των αποτελεσμάτων και των μεθόδων της Κοινωνικής Ανθρωπολογίας. Ταυτόχρονα το ξεδίπλωμα των άγνωστων μουσικών νομοτελειών που αποκαλύφθηκαν στο πεδίο της επιτόπιας έρευνας επέτρεψε νέες ερμηνείες του μουσικού παρελθόντος της Αρχαίας Ελλάδας και της Βαλκανικής αρχαιότητας, αποκαλύπτοντας ότι το μακρινό παρελθόν δεν είναι ένας ξεχωριστός χώρος απομονωμένος στις Ιστορικές πηγές αλλά ένας τρόπος να ανακυκλώνει και να επανεφευρίσκει κανείς την ζωή και τον πολιτισμό στο παρελθόν, το παρόν και το μέλλον των ανθρώπινων κοινωνιών.

Αθηνά Ν. Κατσανεβάκη
Βλαχόφωνα και Ελληνόφωνα τραγούδια της περιοχής Βορείου Πίνδου

Ιστορική-Εθνομουσικολογική προσέγγιση: Ο Αρχαϊσμός τους και η σχέση τους με το ιστορικό υπόβαθρο
Εκδότης: Ινστιτούτο Έρευνας Μουσικής & Ακουστικής - Κέντρο Μουσικής Τεκμηρίωσης
ISBN: 978-960-7313-19-5
Αθήνα, 2014
Η έκδοση συνοδεύεται από DVD με τα ηχητικά αρχεία των μουσικών παραδειγμάτων από τις επιτόπιες έρευνες, τα κείμενα σε ελληνικά και αγγλικά, βίντεο με επιτόπιες καταγραφές και ηλεκτρονικούς χάρτες που συνοψίζουν τα στοιχεία και τα συμπεράσματα της επιτόπιας έρευνας σε περισσότερους από διακόσιους οικισμούς στον Βορειοδυτικό ελληνικό χώρο στην Βόρειο Ήπειρο στην σημερινή Αλβανία και στα Σκόπια (Κράτος της Βόρειας Μακεδονίας πρώην FYROM)
Για την παραγγελία της ελληνικής ή αγγλικής έκδοσης (εκτύπωση κατά παραγγελία):
Ινστιτούτο Έρευνας Μουσικής & Ακουστικής (ΙΕΜΑ).
Αδριανού 105 105 58 Αθήνα Τηλ: 210-3310129 Fax: 210-33.10.497 E-mail: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

Για την αγγλική έκδοση για Kindle (εφαρμογή Kindle για android)
Part A - Αγορά μέσω Amazon
Part B - Αγορά μέσω Amazon


Από τον πρόλογο
Όταν διάλεξα σαν κέντρο των εθνομουσικολογικών μου ενδιαφερόντων την Δυτ. Μακεδονία δεν θα μπορούσα να φανταστώ πόσο μακριά θα μπορούσε να με οδηγήσει αυτή η επιλογή. Τότε το ενδιαφέρον μου είχε επικεντρωθεί σε ένα χωριό της περιοχής Βοΐου Κοζάνης: τον Μεσόλογγο. Εκεί σε μια μεριά του χριστιανικού μαχαλά (που ήταν διαχωρισμένος από τον μουσουλμανικό μαχαλά που κατοικούνταν από εξισλαμισμένους Βαλαάδες), υπήρχε η γειτονιά των Μπιρδαίων από όπου καταγόταν η γενιά των παππούδων μου. Επειδή στον Μεσόλογγο δεν μπόρεσα να βρω αρκετό υλικό, κατευθύνθηκα σε ένα άλλο χωριό που ενώ βρίσκεται στα σύνορα της περιοχής Βοΐου Θεωρείται και είναι κουπατσαροχώρι της περιοχής Γρεβενών ενώ η θέση του βρίσκεται στις παρυφές της Πίνδου: πρόκειται για την Καλλονή Γρεβενών ή όπως παλιότερα ονομαζόταν «Λούντζι».

Το αποτέλεσμα της έρευνας στην Καλλονή ήταν η διπλωματική μου εργασία που παρουσιάστηκε τον Σεπτέμβριο του 1991, «Δημοτικά τραγούδια Καλλονής Γρεβενών». Πρέπει να ομολογήσω ότι η προσέγγιση του μουσικού ιδιώματος της Καλλονής δεν στάθηκε καθόλου εύκολη. Γεννημένη και μεγαλωμένη στο αστικό περιβάλλον της Θεσσαλονίκης, η μοναδική επαφή που είχα με το ιδίωμα αυτό που γενικά είναι γνωστό σαν μουσική της Ηπείρου, ήταν κάποιοι δίσκοι του Μπέλου με ηπειρώτικα τραγούδια τα πιο γνωστά «του συρμού» όπως θα λέγαμε. Αλλά η μουσική της Καλλονής ήταν ένας κόσμος άγνωστος, με κανόνες απλούς και αρχαϊκούς και για αυτό ακατανόητους.
Η Καλλονή στάθηκε για μένα σχολείο. Με εισήγαγε σε ένα ιδίωμα που στην συνέχεια φάνηκε ότι κάλυπτε μία πολύ ευρύτερη περιοχή: έτσι άνοιξε για μένα το κεφάλαιο «Πίνδος». Στην πραγματικότητα το μουσικό ιδίωμα της Καλλονής έμοιαζε καταπληκτικά με αυτό του Μεσολόγγου και της γύρω περιοχής. Σε πολλές μάλιστα περιπτώσεις υπήρχε ταύτιση τραγουδιών. Χαράχτηκε επομένως η πρώτη συνδετική γραμμή.

Σε λίγο μεγαλύτερο υψόμετρο από την Καλλονή, και πιο βαθιά στην οροσειρά της Πίνδου Βρίσκεται ένα άλλο κουπατσαροχώρι: το Δοτσικό ή «Ντουτσκό». Εκεί κατά την διάρκεια της έρευνας άκουσα από κάποια ηλικιωμένη γυναίκα για πρώτη φορά την λέξη «Ρουμανόβλαχος». Τώρα πια μετά από πολύχρονη μελέτη και έρευνα επάνω στο Θέμα (σε διάφορους τομείς) και αρκετό προβληματισμό, γνωρίζω ότι ο όρος αυτός είναι πλαστός, δεν έχει δηλ. εθνολογική ή φυλετική σημασία, αλλά πολιτική. Πολιτικοί ήταν άλλωστε και οι λόγοι δημιουργίας του. Ωστόσο ο όρος αυτός και η φυσική περιέργεια με έσπρωξαν σε μία αναζήτηση που είχε πολλαπλό αποτέλεσμα: να ανακαλύψω μετά από την επαφή που είχα με Βλάχους, (ένα μέρος αυτής της γνώσης το χρωστάω στον Χρήστο τον Μπρούφα, επίμονο συλλέκτη Βλαχοφώνων τραγουδιών) την καταπληκτική ομοιότητα που υπάρχει ανάμεσα στην μουσική των ελληνοφώνων του Βοΐου και των Γρεβενών και των Βλαχοφώνων της Πίνδου μία διαπίστωση που αρχικά είχε σχέση με την εξ ακοής επαφή. Αργότερα ανακάλυψα ότι η γενιά των παππούδων μου με αρχική κοιτίδα την Πίνδο και τα Βλαχοχώρια της περιοχής Κονίτσης (Δίστρατο και Φούρκα), είχε ακολουθήσει ένα ευρύτερο μεταναστευτικό κύμα από την Ήπειρο προς την Δυτ. Μακεδονία, που το αίτιο του ήταν η καταδυνάστευση των Χριστιανών Ρωμιών από τον αφέντη της Ηπείρου, τον Αλή Πασά. Άνοιξε επομένως το δεύτερο κεφάλαιο: «Βλάχοι».
Όπως Θα εξηγήσουμε στα αντίστοιχα κεφάλαια, οι Βλάχοι της Β. Ηπείρου, οι Φαρσεριώτες (από την περιοχή της Φράσερης) και οι Γραμμουστιάνοι, καθώς επίσης και οι Πινδικοί Βλάχοι του ελληνικού χώρου δεν αυτοαποκαλούνται «Βλάχος» αλλά «Armînu» ή «Rîmăn» (ο δεύτερος όρος ισχύει για τους Φαρσεριώτες Βλάχους), μια ονομασία αντίστοιχη με το Βυζαντινό ελληνόφωνο «Ρωμιός». Τους ελληνοφώνους που οι ίδιοι αυτοαποκαλούνται όχι σπάνια «Ρωμιοί», τους αποκαλούν «Γκρέκους» και αυτό πιστεύω ότι πρέπει να προσδιορίζει περισσότερο την γλωσσική διαφοροποίηση και την διαφορά του υψομέτρου παρά μία καθαυτό εθνολογική διαφοροποίηση. Ο αναγνώστης Θα συναντήσει λοιπόν πολύ συχνά μέσα στα κεφάλαια αυτής της εργασίας δίπλα στην ονομασία «Βλάχος» και την ονομασία «Αρμάνος».
Για να «γνωρίσει» κανείς μία πληθυσμιακή ομάδα Θα πρέπει να μελετήσει όσες πιο πολλές πλευρές της μπορεί. Δεν φτάνει να περιοριστεί μόνο στην μουσικο­λογική έρευνα. Άλλωστε αυτό θα ήταν πολύ μακριά από αυτό που ονομάζουμε «εθνομουσικολογία». Ανοίγεται επομένως μπροστά στον εθνομουσικολόγο ένα απέραντο πεδίο που έχει ποικίλες όψεις: ανθρωπολογία, ιστορία, κοινωνιολο­γία, γεωγραφία, γλωσσολογία, θρησκεία, πολιτισμός. Σε αυτόν τον τελευταίο κλάδο περιλαμβάνονται τα ήθη και τα έθιμα, οι χοροί, τα τραγούδια σαν κείμενα και σαν μουσικοποιητική και κάποτε και χορευτική ενότητα. Όταν κάποιος αρχίσει την έρευνα σε έναν από τους παραπάνω τομείς, θα πρέπει να εμβαθύνει κατά το δυνατόν και στους υπολοίπους, ώστε να αποφύγει τυχόν λάθη από άγνοια. Άλλωστε πάντοτε τα ενδιαφέροντα συμπεράσματα προκύ­πτουν όταν αρχίσει η συνεργασία όλων των παραπάνω τομέων. Ταυτόχρονα η σε βάθος και πλάτος προσέγγιση του αντικειμένου, θα τον Βοηθήσει να προσανατολιστεί καλύτερα, ώστε κατά την διάρκεια της επιτόπιας έρευνας, να αναζητήσει και να βρει τις κατάλληλες πληροφορίες.
Για τους λόγους αυτούς η έρευνα ακολούθησε τρεις δρόμους: α) επιτόπια έρευνα β) έρευνα σε αρχειακό υλικό γ) εκτενής μελέτη βιβλιογραφίας όσον αφορά τους διαφόρους τομείς του θέματος. Για τους ίδιους λόγους κρίθηκε απαραίτητη η αναφορά σε ιστορικά γλωσσολογικά και ανθρωπολογικά στοιχεία και στο λαογραφικό πλαίσιο των τραγουδιών, δηλ. όπως είχαμε αναφέρει και τότε για τα τραγούδια της Καλλονής (ΚατσανεΒάκη 1991, 9), τον τόπο και τον χρόνο όπου συνηθίζονταν να τραγουδιούνται.
Τώρα μετά από ένα μεγάλο διάστημα έρευνας και προβληματισμού, δεν θα ήταν πιστεύω άτοπο να διαπιστώσουμε (χρησιμοποιώντας με την σειρά μας τα λόγια του συγγραφέα του Πλουτάρχου) ότι πέρα από οποιαδήποτε πολιτική σκοπιμότητα, ένα στοιχείο το οποίο ποτέ δεν θα πάψει να υπάρχει, οι Αρμάνοι και οι ελληνόφωνοι της Πίνδου, αρχηγοί γίνονταν «της καλής και ελληνικής μουσικής».

 

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΤΟΜΩΝ

Περιεχόμενα Α’ Μέρους

Εισαγωγή
Πρόλογος της έκδοσης
Εξερευνώντας και ανακαλύπτοντας το πεδίο μιας έρευνας και μιας επιστήμης
Η διπλή φύση της Εθνομουσικολογίας: Εθνομουσικολογία, Ανθρωπολογία της Μουσικής ήΜουσικό φολκλόρ;
Η Ιστορική Έρευνα σαν ένα αναπόσπαστο κομμάτι των κοινωνικών επιστημών
Η αποφυγή της Ιστορικής Έρευνας σαν αποτέλεσμα των πολιτικών κατά του Εθνικισμού. Ο Μειονοτισμός ως ένα άλλο πρόσωπο του Εθνικισμού.
Ο πολιτισμός αποκαλύπτει τις κοινωνικές ρωγμές
Η συγχρονική έρευνα σαν ερμηνευτικό εργαλείο της Ιστορίας
Ευχαριστίες
Οι διορθώσεις, αλλαγές, και η τελική διαμόρφωση των συμπερασμάτων και του αρχικού κειμένου της διατριβής

1. Γενικά
 1.1. Επιτόπια έρευνα - μεθοδολογία
 1.2. Οι εθιμικοί χοροί και τα δρώμενα:
   Η σημασία τους στην διατήρηση των αρχαϊκότερων πολιτιστικών στοιχείων. Η σημασία τους για την εθνομουσικολογική έρευνα γενικότερα και ειδικότερα στον ελληνικό χώρο
 1.3 Προϋπάρχουσα Βιβλιογραφία σχετικά με την μουσική των Βλάχων της Βαλκανικής.

2. Ο Αρχαϊσμός στον μουσικό πολιτισμό της Πίνδου και οι σχέσεις του με το ιστορικό υπόβαθρο.
 2.1. Λείψανα πρωτογόνων πρακτικών στην ευρύτερη περιοχή της Πίνδου -  αναλογίες στον υπόλοιπο ελληνικό χώρο και στην Βαλκανική γενικότερα. Cries.
 2.2. Ο μουσικός τονισμός
 2.3 Τα κρυμμένα μέτρα
  2.3.1. Τρόπος εντοπισμού των κρυμμένων μέτρων - σχέσεις και διαφορές με άλλα ρυθμικά συστήματα – ιδιαίτερα χαρακτηριστικά.
  2.3.2. Προβληματισμοί σε σχέση με την ταυτότητα συγκεκριμένων μουσικομετρικών σχημάτων.
 2.4. Μεταβολές μέτρων κατά την εκτέλεση των τραγουδιών, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον.
 2.5. Το εναρμόνιο γένος στον μουσικό πολιτισμό των Βλαχοφώνων και ελληνοφώνων πληθυσμών της Β. Πίνδου.
 2.6. Σπονδειασμός και σπονδείον
 2.7 Οι συνηχήσεις στον σπονδειάζοντα τρόπο και τα ειδικότερα χαρακτηριστικά του
 2.8. Η σχέση των συνηχήσεων του σπονδειάζοντος τρόπου με τις συνηχήσεις του μουσικού πολιτισμού της Πίνδου και της Ηπείρου γενικότερα.
 2.9. Το επτάχορδο σύστημα, ο ανημιτονισμός και ο ρόλος της Μέσης
 2.10. Ο ανημιτονισμός και η τριχορδία στον ελληνικό χώρο
 2.11. Ο πεντατονισμός και ο ανημιτονισμός σαν παγκόσμιο φαινόμενο και σαν ειδικότερο φαινόμενο της χερσονήσου του Αίμου
 2.12. Χρωματισμός

3. Αναλύσεις
 Εισαγωγικά
 Παράδειγμα 6(Β) - 6(Α)
 Παράδειγμα 7Α
 Παράδειγμα 13 (Α)
 Παράδειγμα 13 (Β)
 Παράδειγμα 17
 Παράδειγμα 20
 Παράδειγμα 31
 Παράδειγμα 36
 Παράδειγμα 37
 Παράδειγμα 39
 Παράδειγμα 42
 Παράδειγμα 44
 Παράδειγμα 56
 Παράδειγμα 59
 Παράδειγμα 62
 Παράδειγμα 63
 Παράδειγμα 72
 Παράδειγμα 74
 Παράδειγμα 82
 Παράδειγμα 89 Α
 Παράδειγμα 92
 Παράδειγμα 96
 Παράδειγμα 101(Α)
 Παράδειγμα 101(Β)
 Παράδειγμα 104
 Παράδειγμα 109
 Παράδειγμα 113
 Παράδειγμα 115

4. Τα ειδικότερα μουσικά χαρακτηριστικά και η ταξινόμησή τους.
 4.1 Φθογγικές ομάδες με στοιχειώδη τονικά κέντρα
 4.2 Μελωδικά διαστήματα - κάθετες συνηχήσεις.
 4.3 Ετεροφωνία - Πολυφωνία
  4.3.1. Φαρσεριώτες.
  4.3.2. Γραμμουστιάνοι.
 4.4 Ποικίλματα
  4.4.1 Ποικίλματα περιορισμένης έκτασης.
  4.4.2. Ποικιλματικές παραλλαγές μελωδικών σχημάτων που έχουν σχέση με το ποιητικό μέτρο.

5. Μουσικά μέτρα
 5.1. Κατάταξη
 5.2. Πίνακες των ρυθμικών σχημάτων που εμφανίζονται επάνω από τα μουσικά μέτρα.

6. Κοινές μελωδίες ανάμεσα στα ελληνόφωνα και Βλαχόφωνα τραγούδια.

Παράρτημα Α Μέρους: Νέα Δεδομένα
 Α.1. Η Πολιτισμική ενότητα της Δυτικής και Ανατολικής πλευράς της Πίνδου (Ηπείρου και Μακεδονίας) με κάποιες αντιστοιχίες στον Μικρασιατικό χώρο.
  Α.1.1. Πού κινήθηκε η έρευνα μετά την εκπόνηση της Διατριβής
    Τα πρώτα αποτελέσματα
  Α.1.2. Οι πολιτισμικές ρωγμές στους σλαβόφωνους της Δυτικής Μακεδονίας
  Α.1.3 Τελευταίες σκέψεις για το μουσικό σύστημα της Δυτικής Ελλάδας και της Βορείου Ηπείρου στην σημερινή Νότιο Αλβανία
  Α.1.4. Οι συνηχήσεις στον σπονδειάζοντα τρόπο σε σχέση με τις πρακτικές που παρατηρούμε στην Πίνδο και στην Βόρειο Ήπειρο.
  Α.1.5. Ο ημιτονικός πεντατονισμός στην περιοχή της Καππαδοκίας. Η σχέση του με τον χρωματισμό (χάρτης 9).
  Α 1.6. Κάποιοι προβληματισμοί σχετικά με την Θεωρία μιας αποκλειστικά εναρμόνιας φύσης του σπονδείου, του σπονδειάζοντος τρόπου και των συνηχήσεων που προκύπτουν από αυτήν. Το ζήτημα των διτόνων.

Χειρόγραφα
Φωτογραφικό υλικό
  Κατάλογος Μουσικών Παραδειγμάτων Α Μέρους
ΧΑΡΤΕΣ

 

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Β' ΜΕΡΟΥΣ.

Περιεχόμενα Β' Μέρους

1. Ιστορική αναδρομή και στοιχεία σχετικά με τον τρόπο ζωής στην περιοχή της Πίνδου και των γύρω από αυτήν περιοχών
 1.1 Ιστορική αναδρομή από τους προϊστορικούς χρόνους έως και την Βυζαντινή περίοδο. Το εθνολογικό υπόβαθρο - ανακατατάξεις - οι Σλάβοι και η γεωργική οικονομία.
 1.2. 0 νομαδισμός και η κτηνοτροφική οικονομία στον χώρο της Πίνδου και στην Ήπειρο γενικότερα. Σχέσεις με τα σημερινά δεδομένα.
 1.3 Αρμάνοι-Βλάχοι
   1.3.1 Οι Αρμάνοι και το ζήτημα των μειονοτήτων στον σύγχρονο κόσμο - ο πολιτισμός των Αρμάνων σαν εσωτερική βίωση γηγενούς παραδόσεως - η κοινωνική αφομοίωση.
   1.3.2 Η γλωσσική ιδιαιτερότητα.
   1.3.3 Η ονομασία «Βλάχος».
   1.3.4. Οι Βλάχοι στις Βυζαντινές πηγές.
   1.3.5. Νεότερες απόψεις - κριτική αντιμετώπιση.
   1.3.6. Το φαινόμενο της διγλωσσίας στον Στράβωνα - Πρώτες μαρτυρίες για την ύπαρξη δίγλωσσων στον Δυτικό- Βορειοελλαδικό χώρο -Ήπειρος και Δυτική Μακεδονία.
   1.3.7 Γενικές παρατηρήσεις για το φαινόμενο της διγλωσσίας στο τραγούδι της Πίνδου.

2. Γενικές παρατηρήσεις σε σχέση με το κείμενο
 2.1 Γλωσσικά φαινόμενα στα Ελληνόφωνα τραγούδια - Φωνητικά σύμβολα
 2.2 Γλωσσικά φαινόμενα στα Βλαχόφωνα τραγούδια - Φωνητικό Αλφάβητο
 2.3 0 στίχος στα ελληνόφωνα τραγούδια
 2.4 0 στίχος στα Βλαχόφωνα τραγούδια
 2.5 Μουσικογλωσσικά φαινόμενα

3. Μεταγραφές
 3.1. Σύμβολα μουσικών μεταγραφών - επεξηγηματικές παρατηρήσεις - τρόπος επιλογής των τραγουδιών.
Περιοχή Κονίτσης
 Φούρκα
   Παράδειγμα 1 Dospărdzase di an΄i fešu tu Ksiani
   Παράδειγμα 2 Άγιο Γιάννη μου
   Παράδειγμα 3 Τώρα το Βράδυ το Βραδάκι
   Παράδειγμα 4 Μωρή Μαρία Βεργολιά
 Παλιοσέλι
   Παράδειγμα 5 Adunas-vă suatsile
   Παράδειγμα 6 (Α-Β) Ευδοkiaua s-nauă l΄i fratsî
   Παράδειγμα 7(Α) Fiata n΄ singură tu mundi
   Παράδειγμα 7Β fiata singură tu mundi
   Παράδειγμα 8 Di mi aviai dzătse ani tu ksiani
   Παράδειγμα 9 Ξύπνα περδικομάτα μου
   Παράδειγμα 10 Την νύφη που σας δώσαμε
   Παράδειγμα 11 Σ' αφήνω γεια μανούλα μου
   Παράδειγμα 12, Α. Έβγα μάνα δες τον ήλιο, Β. Έβγα πεθερά στην σκάλα
   Παράδειγμα 13 Άγιο Γιάννη μου σταυροβότανα
   Παράδειγμα 14 Πραματευτής εκίνησε
   Παράδειγμα 15 Πέρα σε κείνο το Βουνό
 Πάδες
   Παράδειγμα 16 Uară tsî bună lai afendi
   Παράδειγμα 17 Αργυρό ξουράφι και μαλαματένιο
   Παράδειγμα 18 Askundî me mumă askundî me
   Παράδειγμα 19 Kolinde Melinde
   Παράδειγμα 20 Ia mundritsî tsi iaste m’ sata
   Παράδειγμα 21 Ună fiată nikă-nikă
   Παράδειγμα 22 Diadi suarli prî γurγani
   Παράδειγμα 23 Κρύψε με μάνα κρύψε με
   Παράδειγμα 24 Κάτσε νούνε ακόμα απόψε
   Παράδειγμα 25 Τι στέκεις μήλο κόκκινο
   Παράδειγμα 26 Άγιο Γιάννη μου σταυροβότανα
   Παράδειγμα 27 Α Τρύφανος καρδίτσα μου
   Παράδειγμα 27 Β Μπαίνω μες τ' αμπέλι
   Παράδειγμα 28 Μες στον απάνω Πύργο
   Παράδειγμα 29 Πραματευτής εκίνησε
   Παράδειγμα 30 Τα τέσσερα τα πέντε τα εννιάδερφα
 Άρματα
   Παράδειγμα 31 Τάμπα ρούμπα ρούμπα
   Παράδειγμα 32 Α. Στην άκρη από τη Θάλασσα (tu martzinįa di thalassǎ, 
   Β. Πανάθεμα ποιος έλεγε
   Παράδειγμα 33 Τι έχεις λουλούδι μου κι αϊ δεν κινάς
   Παράδειγμα 34 Γαμπρέ τη νύφη π' σ' δώσαμε
   Παράδειγμα 35 Έβγα πεθερά στη σκάλα
   Παράδειγμα 36 Άγιο Γιάννη μου σταυροβότανα
 Δίστρατο
   Παράδειγμα 37 Prîndi mi mana prîndi mi
   Παράδειγμα 38 Anatsî vă anatsî vă suatsîle
   Παράδειγμα 39 Kuskră analtă s- mavromată
   Παράδειγμα 40 Fiată ku oklu σ’ laiu
   Παράδειγμα 41 Naparte di laia mare
   Παράδειγμα 42 Όποιος με βλέπει και γελώ θαρρεί καημό δεν έχω
   Παράδειγμα 43 Και τι Τετράδη θλιβερή πέφτει φαρμακωμένη
   Παράδειγμα 44 Όντας κινάει ο σταυραετός
   Παράδειγμα 45 Να ράψουμε το φλάμπουρο
   Παράδειγμα 46Α Ρίξε νούνα το κριθάρι
   Παράδειγμα 46Β Έβγα μάνα κυρά μάνα
   Παράδειγμα 46Γ Έμπα-έμπα μωρ' νυφίτσα
   Παράδειγμα 47 Μπρατίμισσα πιάσε το προζύμ' καλά
   Παράδειγμα 48 Δεν είναι κρίμα κι άδικο
   Παράδειγμα 49 Αντίκρυ τα Γάλατα κι αγνάντια από την Πόλη
   Παράδειγμα 50 Μας πάτησαν την Γράμμοστα πήραν το Λινοτόπι
   Παράδειγμα 51 Τρία αδερφάκια γιόρταζαν στον Άγιο Κωνσταντίνο
   Παράδειγμα 52 Τα τέσσερα τα πέντε τα εννιάδερφα
Περιοχή Γρεβενών
 Σμίξη
   Παράδειγμα 53 Ună viară mare mare
   Παράδειγμα 54 Στου νιόγαμπρου την πόρτα θρήνος, πόλεμος
   Παράδειγμα 55 Κίνησα το δρόμο- δρόμο
   Παράδειγμα 56 Φεγγάρι μου λαμπρό-λαμπρό
   Παράδειγμα 57 Μωρή Γραμμουστιανιώτισσα κι από το Λινοτόπι
   Παράδειγμα 58 Εβγάτε αγόρια στο χορό
 Σαμαρίνα
   Παράδειγμα 59 Vini uară uarăl΄i
   Παράδειγμα 60 Tutsî fugu tutsî γinu
   Παράδειγμα 61 Nu ti arîdî fiată n΄ikă
   Παράδειγμα 62 Nathemats măta la fiată
   Παράδειγμα 63 La patru tsintsi marmari
   Παράδειγμα 64 Vidzαi lai dzone kara vas fundzi
   Παράδειγμα 65 Α- Β Βολιούμαι μια βολιούμι δυο
   Παράδειγμα 66 Βασιλικός μου μύρισε
   Παράδειγμα 67 Στην πέτρα κάθεται ο γαμπρός
   Παράδειγμα 68 Να βάλωμε τον Κλήδωνα
   Παράδειγμα 69 Πανάθεμα την μάνα σου μωϊ Κερασίνα μου
Αβδέλλα
   Παράδειγμα 70 Vrįamų s-ni iaramų ali tu ksiani
   Παράδειγμα 71 Να βάλωμε τα κλήδωνα
   Παράδειγμα 72 Σέβα-σέβα περδικούλα
   Παράδειγμα 73 Η αγάπη μου παρήγγειλε να πάω να την μιλήσω
   Παράδειγμα 74 Μια κόρη ξανθή κόρη, ξανθή και μαυρομάτα
   Παράδειγμα 75 Κίνησα τον δρόμο-δρόμο
   Παράδειγμα 76 Όλες οι νιες παντρεύτηκαν
Περιβόλι
   Παράδειγμα 77 Vini uara uară l΄i.
   Παράδειγμα 78 Μωρή alba amia
   Παράδειγμα 79 Bagî-tsî γunela s-αιντε dupî mini
   Παράδειγμα 80 Naparti di mare laia
   Παράδειγμα 81 Estanu n΄ dzîku s-mi dukų tu mundi
   Παράδειγμα 82 Νύφη μ' το τι στολίστηκες
   Παράδειγμα 83 Θέλω ν' ανέβω σε Βουνό
   Παράδειγμα 84 Μωρέ συ αρβανιτοκόρη
   Παράδειγμα 85 Ήρθε ο καιρός να φύγουμε
   Παράδειγμα 86 Δεν είναι κρίμα κι άδικο (Κωνσταντούλας)
Ζαγόρι
 Βοβούσα
   Παράδειγμα 87 Ună fiată Sîrgîniată
   Παράδειγμα 88 (Α-Β) Tsin kristįaį gărdină
   Παράδειγμα 89 (Α-Β) Σαράντα παλικάρια σέρναν την κλεψιά
   Παράδειγμα 90 Α. Vini uara si fugimų Β. Σηκωθείτε λίγο-λίγο
   Παράδειγμα 91 Σε περιβόλι ξέΒγαινα
   Παράδειγμα 92 Εδώ τρουγύρω στην αυλή
   Παράδειγμα 93 (Α) Όλη τη νύχτα περπατώ
   Παράδειγμα 94 (Β) Μια ψιλή κόρη λιανή
   Παράδειγμα 95 (Γ) Μια Κυριακίτσα το πρωί
Περιοχή Μετσόβου
 Μέτσοβο
   Παράδειγμα 96 Tsi sădetsî mi mutritsî
   Παράδειγμα 97 Μα τώρα s-plăndzî μωρ’ muma ni
   Παράδειγμα 98 Š-aštîsiară nu n΄ durn΄iį
   Παράδειγμα 99 Τώρα πρωτοζυμώνω, ζυμώνω για το γάμο
   Παράδειγμα 100 -Τώνει μ' αρματώνει
 Μηλιά
   Παράδειγμα 101(Α) Μωρ’ Armînă μωρ’ mušată
   Παράδειγμα 101 (Β) Ανδρική παραλλαγή του Παρ.101 (Α)
   Παράδειγμα 102 Vini uara tră fugiră
   Παράδειγμα 103 Κέρνα κόρη μ' κέρνα
   Παράδειγμα 104 Χριστέ μου την ευχή σου
   Παράδειγμα 105 Από μικρός στα γράμματα
Περιοχή Δράμας
 Προσωτσάνη
   Παράδειγμα 106 La valia di Γiannena
   Παράδειγμα 107 Στον Ίσβορο ανέΒαινα
   Παράδειγμα 108 Κάτω στην άσπρη πέτρα
   Παράδειγμα 109 Όλα τα δέντρα στην αυλή
Φαρσεριώτικα
   Παράδειγμα 110 Tsi n΄-pîtsăį įo
   Παράδειγμα 111 Unî martsî laįa martsî
   Παράδειγμα 112 Anamesa di atsel΄į doi muntî
   Παράδειγμα 113 Ti unî viarî tsi ni virai
   Παράδειγμα 114 Unu rîmănų di Plįasa
   Παράδειγμα 115 Dziubleį musiatį trįatsi di la uboru
   Παράδειγμα 116 O! la! Fia Ziku Repa
   Παράδειγμα 117 O la! Fiata iu kišišį

Κατάλογος τραγουδιστών (Μέρος Β' Μέχρι το 1998)
Περίληψη
Συντομογραφίες
Αρχειακό υλικό
Μουσικολογική Βιβλιογραφία
 Πηγές της Αρχαίας Ελληνικής Μουσικής
 Λοιπή Μουσικολογική Βιβλιογραφία.
Λοιπή Βιβλιογραφία
 Πηγές
 Λοιπή Βιβλιογραφία
Δισκογραφία
Παράρτημα - Φωτογραφικό υλικό
 Κατάλογος Μουσικών Παραδειγμάτων Β' Μέρους

Βλαχόφωνα και Ελληνόφωνα τραγούδια της περιοχής Βορείου Πίνδου, Αθηνά Ν. Κατσανεβάκη

Βλαχόφωνα και Ελληνόφωνα τραγούδια της περιοχής Βορείου Πίνδου, Αθηνά Ν. Κατσανεβάκη